Η Σταυροαναστάσιμη πορεία του Ελληνισμού της Δωδεκαννήσου

Κωνσταντίνος Χολέβας
Πολιτικός Επιστήμων
Η Μεγάλη Εβδομάδα φέρνει ακόμη περισσότερο στον νου μας τη σύνδεση του Ελληνισμού με την Ορθόδοξη Εκκλησία και Παράδοση. Η ψυχή του Έλληνα, ο πολιτισμός μας, η γλώσσα μας, η εθνική μας ταυτότητα, όλα είναι ζυμωμένα με την Ορθοδοξία. Αλλά και η ιστορική μας πορεία είναι Σταυροαναστάσιμη. Το Γένος των Ορθοδόξων Ελλήνων σταυρώνεται κατά καιρούς και τελικά κατορθώνει να αναστηθεί, να ορθοποδήσει, να απελευθερωθεί από δεινά, εισβολές και περιπέτειες.
Τη σταυροαναστάσιμη πορεία ενός τμήματος του Ελληνισμού, της Δωδεκανήσου, μας θυμίζει με ένα πρόσφατο βιβλίο του ο κ. Κυριάκος Φίνας,

Πηγή Σύνδεσμος Επιστημόνων Πειραιώςοικονομολόγος και πρώην Κοινοτάρχης της Λίνδου, στην όμορφη Ρόδο. Έχει τίτλο «Απόστολος Τρύφωνος, Μητροπολίτης Ρόδου (1913-1946):Εκατό χρόνια από την επιψήφισή του». Το βιβλίο αναφέρεται σε μία εκκλησιαστική μορφή από τη Θρακική ακτή της Μαδύτου, που υπηρέτησε πιστά το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τη χριστιανική και εθνική μας ταυτότητα και τους αγώνες για ελευθερία των Δωδεκανησίων αδελφών μας. Η εποχή του συνδέεται με την ιταλοκρατία στα Δωδεκάνησα και κυρίως -από το 1922 και μετά- με την παρουσία των φασιστών του Μουσσολίνι στα ελληνικότατα νησιά.
Οι Δωδεκανήσιοι τότε αγωνίζονταν για την Ένωση με την Ελλάδα, κάτι που επέτυχαν το 1947. Πάντα οι υπόδουλοι Έλληνες έχυναν το αίμα τους για να ενωθούν με την κρατική οντότητα των ελευθέρων Ελλήνων. Σαμιώτες, Κρήτες και Δωδεκανήσιοι το κατόρθωσαν. Βορειοηπειρώτες και Κύπριοι δεν το επέτυχαν -προς το παρόν θέλω να πιστεύω- παρά τους αιματηρούς αγώνες τους. Οι Έλληνες της Δωδεκανήσου δεν χάρηκαν όταν είδαν τους Ιταλούς να παίρνουν τη θέση των Τούρκων κατακτητών. Εξεγέρθηκαν από την πρώτη στιγμή, από το 1913.
Αιματηρό ήταν το Πάσχα του 1919 που εορτάσθηκε στις 7 Απριλίου. Ο Ελληνισμός των νησιών διαδήλωσε ειρηνικά υπέρ της ενσωματώσεως των νησιών στη Μητέρα Ελλάδα, αλλά οι Ιταλοί απήντησαν με πυροβολισμούς. Αίμα αθώων χύθηκε και τα πρώτα θύματα ήσαν ο ιερωμένος παπά Λουκάς και η Ανθούλα Μανωλά-Ζερβού από το Παραδείσι της Ρόδου. Πολλοί άλλοι Έλληνες φυλακίσθηκαν. Τέτοιες Πασχαλινές ημέρες ας μην λησμονούμε το ματωμένο Πάσχα του 1919, όπως και το πολύ πιο ματωμένο Πάσχα του 1821. Πάντα οι κατακτητές άρχιζαν τον χορό του αίματος με τον φόνο Ορθοδόξων κληρικών. Το 1821 ήταν ο Πατριάρχης Γρηγόριος, το 1919 ένας απλός Ροδίτης ιερεύς.
Ο Μητροπολίτης Απόστολος αναφέρει αυτή τη σύμπτωση των επετείων στην επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Ιταλό Στρατηγό Ελία:
«Ὀσον αφορά το ευτελές άτομόν μου σάς βεβαιώ ότι γαλήνιος και ατάραχος αναμένω έν τέλος τόσον ένδοξον, έν μαρτύριον το οποίον άλλοτε η υμετέρα εξοχότης απέκρουσε μετά τόσου αποτροπιασμού. Το μαρτύριον ενός Πατριάρχου, του οποίου κατά σύμπτωσιν σήμερον η επέτειος καθηγίασεν την απελευθέρωσιν της Ελλάδος». Το σχοινί του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ καθοδηγεί τη σκέψη του Επισκόπου της Ρόδου.
Η φασιστική κυριαρχία έκανε πιο δύσκολη την εθνική επιβίωση του Ελληνισμού των νησιών. Το 1937 ο Τετράρχης Ντε Βέκκι, ως Διοικητής της Δωδεκανήσου, απαγόρευσε πλήρως τη λειτουργία ελληνικών σχολείων για να αφελληνίσει τον πληθυσμό. Τότε η ευφυία και ο πατριωτισμός του Μητροπολίτη Αποστόλου έσωσαν την ελληνική παιδεία και την εθνική ταυτότητα των Δωδεκανησίων. Διοργάνωσε Κρυφά Σχολειά, όπως διηγούνται τα τότε παιδιά που σήμερα ζουν. Ένα από τα παιδιά εκείνα είναι ο συγγραφεύς του βιβλίου που έχω στα χέρια μου. Ο κ. Φίνας ομολογεί ότι ο Απόστολος Τρύφωνος έλαβε άδεια από τους Ιταλούς για μία ώρα Κατηχητικού κάθε Κυριακή σε όλους τους Ναούς της Ρόδου. Όταν έκλεινε η πόρτα ο ιερεύς εκτός από το Χριστιανικό κήρυγμα δίδασκε την ελληνική γλώσσα και ιστορία. Έτσι επιβίωσε και αναστήθηκε ο Ελληνισμός της Δωδεκανήσου!
Καλή Ανάσταση!